ប្រវត្តិ និង អត្ថន័យ នៃ ព្រះ​រាជពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​

0
932

ភ្នំពេញ​​ ៖ ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ជា​ព្រះ​រាជពិធី​មួយ ក្នុងចំណោម​ព្រះរាជ​ពិធី​ទ្វាទសមាស (​ព្រះរាជ​ពិធីបុណ្យ​ដែល​ធ្វើ​ក្នុង​មួយខែ​ម្តង តាម​រាជ​បវេណី ) ។ តាម​ធម្មតា ព្រះរាជ​ពិធី​នេះ​ត្រូវបានធ្វើ​នៅ​ខែ​ពិសា (​ឧសភា​) ជា​ពេល​ដើមរដូវ​បង្កបង្កើនផល​កសិកម្ម ហើយ​ជាទូទៅ​ត្រូវបាន​ប្រារព្ធ​នៅលើ​ទីលាន វាល​ព្រះមេរុ ខាងជើង​ព្រះបរមរាជវាំង ឬ ព្រះ​ស្រែ​ណាមួយ ។ ឆ្នាំនេះ​ធ្វើ​នៅ​ទី​ព្រះ​ស្រែ​ខេត្ត ស្វាយរៀង ចាប់ពី​ថ្ងៃទី ៣០ ខែ មេសា ដល់​ថ្ងៃទី ៣ ខែ ឧសភា ។

​​រ​បៀ​ប្រារព្ធ​

​​ព្រះ​រាជពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ច្រើនតែ​ធ្វើ​នៅ​ថ្ងៃ ១​រោច ២​រោច និង ៣ រោច ខែ ពិសាខ ដោយ​ចាត់​ឱ្យ មាន​ព្រាហ្មណ៍ ៥ នាក់ ធ្វើ ហោមពិធី​បូជា​ទេវតា ៥ កន្លែង នៅ​ទី​ព្រះ​ស្រែ។ ពេលខ្លះ​ព្រះរាជា យាង​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ដោយផ្ទាល់ ប៉ុន្តែ​ពេលខ្លះ​តំណាង​ព្រះរាជា ជា​អ្នក​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល។ ថ្ងៃ ៤ រោច ខែ ពិសាខ គេ​ចាប់ផ្តើម​ហែម​ន្ត្រី អ្នក​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​តំណាង​ព្រះរាជា ហៅថា ស្តេច មាឃ និង ភរិយា ព្រះ​មេ​ហួរ តំណាង​ព្រះ​អគ្គមហេសី ចេញពី​ព្រះបរមរាជវាំង​ទៅកាន់​ទី​ព្រះ​ស្រែ ដោយនៅ​ទីនោះ មាន គោ ៣ នឹម ទឹម​រួចជាស្រេច​សម្រាប់​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល។ អ្នកចូលរួម​ទាំងប្រុស​ទាំងស្រី​ស្លៀកពាក់​តាម​លក្ខណៈ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​យ៉ាង​ល្អ​ឆើតឆាយ។​

​គោ នឹម ទី ១ ដែល​ទឹម​សម្រាប់ ច្រត់ព្រះនង្គ័ល នោះ គេ​ហៅថា “ ព្រះ​គោ “ ឬ “ គោ​ឧសភរាជ “ ( គោ​ឈ្មោល​របស់​ព្រះរាជា )។ តាម​រាជ​បវេណី “ ព្រះ​គោ “ ឬ “ គោ​ឧសភរាជ “ នេះ មានកំណត់​លក្ខណៈ ច្បាស់លាស់ គឺ​សម្បុរ​ខ្មៅ ស្នែង​រាង​ចំពាស់ ឈ្នក់ ឬ ប្រក់​នាគ គឺ​រាង​ខុប​ទៅមុខ​បន្ដិច ហើយ​វាត់​ចុង​ទៅលើ​បន្ដិច។

​គោ​នឹម​ទី ២ ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ហែ​មុខ​ហែ​ក្រោយ​នោះ ដូចជា​មិនទាន់​ឃើញថា​មានកំណត់​លក្ខណៈ​នៅឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា តាម​ដែល​ធ្លាប់ប្រើ​មកហើយ ឃើញ​ច្រើនតែ​សម្បុរ​ក្រហម។ ឯ​ព្រះ​នង្គ័ល​ទាំង ៣ នោះ គេ​លាបថ្នាំ​ពណ៌​ខ្មៅ កាត់​ខ្សែ​ក្រហម​ដោយ​អន្លើៗ ឯ​ចន្ទោល​ព្រះ​នង្គ័ល​សម្រាប់​អ្នក តំណាង​ព្រះរាជា​នោះ មាន​លក្ខណៈពិសេស​ជាងគេ គឺ​ធ្វើជា​រូប​នាគ លាបថ្នាំ​ពណ៌​មាស នៅត្រង់ ក នាគ និង មាន​ភូ (​សរសៃ រំយោល​)​ធ្វើ​ពី​រោមសត្វ។​

​គោលបំណង​សំខាន់បំផុត នៃ ព្រះ​រាជពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល គឺធ្វើឡើង​ដើម្បី​ជាការ​ព្យាករណ៍ ឬ ទស្សន៍ទាយ អំពី​ផលដំណាំ​កសិកម្ម និង ហេតុភេទ ដែល​អាច​នឹង​កើតមានឡើង​នៅក្នុង​រយៈពេល​ពេញ​មួយឆ្នាំ តាមរយៈ​ទង្វើ​របស់​គោ នៅក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​នោះ។​

​ព្រះរាជា ឬ ស្តេច​មាឃ ដែលជា​តំណាង​ឲ្យ​ព្រះមហាក្សត្រ ជា​អ្នក​ភ្ជួរ​ព្រះមេរុ រីឯ​មហាក្សត្រិយានី ឬ ដែល​តំណាង​ដោយ​ព្រះ​មេ​ហួរ​ជា​អ្នក​ព្រួស​គ្រាប់ពូជ​ពីក្រោយ​។ វាល​ព្រះមេរុ​ត្រូវបាន​ភ្ជួរ​ចំនួន​បី​ជុំ​នៅក្នុង​ពិធី​នោះ​។

​សូមបញ្ជាក់​ឡើងវិញ​ថា នៅក្នុង​បរិវេណ​ទីលាន​ព្រះ​ស្រែ ឬ វាល​ព្រះមេរុ នោះ មាន​សង់​ព្រះ​ពន្លា គឺ រោង ដ៏​ស្រស់ស្អាត ហើយ​នៅមុខ​ព្រះ​ពន្លា​នោះ មាន តុ ចំនួន ៧ ហើយ​នៅលើ តុ នីមួយៗ មាន​តម្កល់​ទៅដោយ​របស់​មួយ​មុខ​គឺ គឺ​គ្រាប់ស្រូវ ១ តុ គ្រាប់សណ្ដែក ១ តុ គ្រាប់ពោត ១ តុ គ្រាប់ ល្ង ១ តុ ស្មៅ​ស្រស់ ១ តុ​ទឹក ១ តុ និង ស្រា ១ តុ។​

​នៅក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​នេះ បន្ទាប់ពី​បាន​ភ្ជួរ​ដូច​បាន​រៀបរាប់​ខាងលើ​មក គឺជា​ពិធី​ផ្សង​គោ​ឧសភ​រាជ្យ។ ពិធី​ផ្សង​គោ​ឧសភ​រាជ្យ នេះ ព្រាហ្មណ៍​ដែលជា​ព្រះរាជ​គ្រូ សូត្រ​ពាក្យ​អធិដ្ឋាន​ផ្សង​គោ ដែល​ទឹម​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នោះ ឱ្យ​បរិភោគ​អាហារ ៧ យ៉ាង ខាងលើនេះ។ កាល​ព្រះ​គោ​បរិភោគ​អ្វីមួយ ព្រាហ្មណ៍ ក៏​ព្យាករណ៍​នូវ​ព្រឹត្តិការណ៍ ឬ ទស្សន៍ទាយ​តាម​ប្រផ្នូល​នោះ​សម្រាប់​រយៈពេល​ពេញ​មួយឆ្នាំ​នេះ ដូចជា ជំងឺ​រាតត្បាត ទឹកជំនន់ ទិន្នផល​ល្អ និង មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ច្រើន ឬ តិច ជាដើម​។​

​សាវតារ​

​ពួក​បុរាណ​វិទូ បាន​អះអាងថា ព្រះ​រាជពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នេះ ត្រូវបាន​ព្រះរាជា​ខ្មែរ ប្រារព្ធ ជា​បវេណី យ៉ាងហោចណាស់ ក៏​តាំងពី​សម័យ ចេនឡា (​សតវត្ស​ទី​៦ ដល់​ដើម​សតវត្ស​ទី ៩ ) ដែរ ដោយ​ពួកគេ​បាន​រកឃើញ​រូបចម្លាក់​ជាច្រើន​បញ្ជាក់​ពី​វត្តមាន នៃ ព្រះ​រាជពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នេះ។​
ចំពោះ​ស្នាដៃ​អក្សរសិល្ប៍​វិញ គឺ​គេ​អាច​ឃើញ​មាន​វត្តមាន​ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នេះ នៅក្នុង​រឿង រ៉ា​ម៉ា​យ​ណៈ របស់ ឥណ្ឌា និង រឿង រាមកេរ្តិ៍ របស់​ខ្មែរ។

​នៅក្នុង​រឿង រាមកេរ្តិ៍ របស់​ខ្មែរ មាន​តំណាល​ថា ព្រះ​នាង សីតា បានចាប់កំណើត​ក្នុងពេលដែល​ព្រះបាទ​ជនក កំពុង​ធ្វើ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ហើយក៏​លេចចេញ​ព្រះ​នាង​ពី​ដី​អាចម៍​ដំណះ​ដែល​ព្រះអង្គ​កំពុង​ភ្ជួរ​ក្នុង​ព្រះរាជ​ពិធី​នោះ។​
​នៅក្នុង​ពុទ្ធប្បវត្តិ ក៏មាន​ឃើញ​រឿងនេះ​ដែរ គឺ​នៅពេលដែល​ព្រះបាទ សិ​ទ្ធោ​ទ​ន (​បិតា​របស់​ព្រះពុទ្ធ​) កំពុង​យាង​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល នោះ ព្រះរាជ​កុមារ សិទ្ធត្ថ បាន​ក្រោក​អង្គុយ​ធ្វើ​សមាធិ​ក​ក្រោម​ដើមឈើ​បានសម្រេច​ធម៌​ដ៏​សំខាន់​មួយ។​

​សន្និដ្ឋាន​

​តាម​រូបភាព ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល នេះ​គ្រាន់តែ​ជា​និមិត្តរូប​ប៉ុណ្ណោះ ហើយក៏​គ្មាន​ទទួលបាន​ភោគផល​អ្វី​ពិតប្រាកដ​ដែរ ដ្បិត​ការ​ភ្ជួរ និង សាប​ព្រួស ក្នុង​ព្រះ​រាជពិធី​នេះ គ្រាន់តែ​ជា​តំណាង ពោលគឺ​ពុំមែន​ជាការ​ប​ង្កើ​បង្កើន​ផល​ពិតប្រាកដ​ឡើយ។ ប៉ុន្តែ​ពិធី​នេះ​បង្កប់​ទៅដោយ​អត្ថន័យ​ដ៏​សំខាន់​គឺ​បញ្ជាក់ថា ព្រះរាជា ( ឬ ប្រមុខ និង ថ្នាក់ដឹកនាំ​ប្រទេស ) យក​ព្រះទ័យ ឬ យកចិត្តទុកដាក់​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម ឬ ការ​បង្កបង្កើនផល ដ្បិត​កម្ពុជា ជា​ប្រទេស​ដែល​ពឹង​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម​ជាសំខាន់។​

​មួយ​វិញ​សោត តាមរយៈ​ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នេះ គឺជា​ការ​ក្រើនរំលឹក​ដល់​ប្រជានុរាស្ត្រ និង អ្នកពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​ថា “ រដូវ​បង្កបង្កើនផល​បាន​ចូលមក​ដល់​ហើយ គប្បី​ប្រុងប្រៀប​រៀបចំ​កាយ​ចិត្ត និង ឧបករណ៍​សម្រាប់​ប្រឡូក​ក្នុង​ការដាំដុះ​៕ ប្រភព : រស្មីកម្ពុជា